Er bestaat geen foute communicatie. Wel fout gekozen communicatie.

Als communicatie niet ‘lukt’ ligt dat nooit aan de ander, maar altijd aan jezelf. Een manier om het te veranderen, is je communicatie aanpassen door bijvoorbeeld:

• andere woordkeuze – lichaamstaal – intonatie
• stoppen met communiceren
• metacommunicatie

Het lukt uiteindelijk nooit om de ander te veranderen, of geheel op jouw manier te laten communiceren. Bovendien kan dat veel ergernis (bij de ander, maar ook bij jezelf) opleveren. Metacommunicatie is bezig zijn met de manier waarop je communiceert. Een uitspraak als: ‘Zullen we dit in alle rust het komende kwartier bespreken?’ is een voorbeeld van metacommunicatie.

• Bemerken dat je vanuit kwaadheid spreekt, en dit beoordelen voor jezelf, is ook een vorm van metacommunicatie (intern)
• Bespreken met de ander dat je bemerkt dat je vanuit kwaadheid spreekt is tevens metacommunicatie (extern)

Kort gezegd:

• Interne metacommunicatie is het in jezelf beoordelen van communicatie
• Externe metacommunicatie is het benoemen / overleggen van communicatie
• Je gedachten bepalen je communicatie met jezelf en anderen
• Je kunt je gedachten sturen

De 3-wat-regel

Een van de meest effectieve vormen van interne metacommunicatie – en tevens een die naast effect ook een hoop voordelen oplevert – is de 3-wat-regel. Eenvoudig en kort gezegd bestaat de 3-wat-regel uit het je afvragen van de volgende drie punten:

1. Wat wil ik zeggen?
2. Wat is het doel?
3. Wat als ik het niet zeg?

Wat wil ik zeggen?

Wat je wilt zeggen komt er vaak anders uit wanneer je (kort) over die vraag nadenkt. Meestal houdt dat een verbetering van je communicatie in; het wordt effectiever

 Wat is mijn doel om dit te zeggen?

Wat wil je van jezelf en de ander? Wat wil je bereiken? Welk resultaat wil je bereiken met wat je zegt?

voorbeelden van gewenste resultaten zijn:

• geluid mogen maken
• verveling verdrijven
• informatie verstrekken (waarom?)
• informatie vergaren (waarom?)
• stemming beïnvloeden / veranderen
• de ander/jezelf gunstig stemmen (of juist niet)
• imponeren / indruk maken

Geen van deze motivaties is goed of fout: je kunt hooguit nadenken over de beste keuze voor dat moment. Wanneer je bijvoorbeeld iemand wilt imponeren met een verhaal, dan maakt dat in een groep waar sterke verhalen worden verteld bij wijze van tijdverdrijf een heel andere indruk dan tijdens een vergadering die over iets anders gaat.

Wat als ik het niet zeg?

Wanneer je serieus over deze vraag nadenkt, blijft er waarschijnlijk maar een klein deel van de communicatie over die je aanvankelijk wilde voeren. Dat komt omdat communicatie niet alleen informatie-uitwisseling als functie heeft, maar ook sociale uitwisseling (van gevoelens, emoties, stemmingen et cetera)

De vraag: Wat gebeurt er als ik het niet zeg? kan tijdbesparend werken en daardoor bijzonder effectief zijn. Het is een omkering van de vraag: Wat is het doel? omdat het de tegenargumenten voor je motivatie(s) weergeeft. Tijdens een training van bankpersoneel wisten de deelnemers een vergadering af te ronden in twintig minuten, waar hij anders ruim twee uur in beslag nam, alleen maar doordat iedereen zich regelmatig even afvroeg: “Wat gebeurt er als ik dit (wat ik nu zou willen zeggen) niet zeg?”

Word een plezieriger gesprekspartner

Met de 3-wat-regel word je niet alleen een plezieriger gesprekspartner, maar rubriceer je je gedachten en uitkomsten – wat een helder hoofd geeft. Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen.

Verantwoordelijkheid nemen is: actief zoeken naar je eigen aandeel / bijdrage in een situatie en bewust voor dat aandeel kiezen, of dit veranderen. Als je iets niet kunt veranderen, heb je de mogelijkheid om het te accepteren of er tegen te (blijven) strijden. Je kunt telkens zelf aan je gedrag meten of je je eigen verantwoordelijkheid neemt. (Soms is het gemakkelijker om dit bij anderen waar te nemen).

Hier volgt een aantal voorbeelden.

OORLOG

Natuurlijk ben jij niet verantwoordelijk voor de oorlog die een ander voert, maar wel voor jouw reactie daarop. Hoe ga je hiermee om?

Blijf je roepen: “Wat zijn er toch slechte mensen, zo kan ik nooit …. (vul maar iets in) en zolang ze niet ophouden met die oorlog, blijft mijn situatie zo.” ?

Bovenstaande impliceert tevens afhankelijkheid van anderen of van situaties. Als een man wil dat zijn vrouw verandert omdat hij zich ongelukkig voelt, neemt hij niet zijn eigen verantwoordelijkheid en stelt zich afhankelijk op van haar gedrag.

RELATIES

In relaties ligt het nemen van de verantwoordelijkheid voor je eigen welzijn vaak wat dieper. Immers: er zijn er twee die verantwoordelijkheid hebben? Een geliefkoosd en algemeen geaccepteerd spelletje is dan ook het afschuiven van de verantwoordelijkheden op elkaar.

“Het komt doordat jij nooit zin hebt in seks. Daardoor heb ik ook geen zin meer in die feestjes van jou…”

“Goh, dat is nou grappig; ik heb juist geen zin in seks omdat jij mij altijd alleen naar feestjes laat gaan…”

“Dus als ik met jou meega naar feestjes, heb je weer zin in seks?”

“Ha, zo gemakkelijk gaat dat niet meneer. Dat had je uit jezelf moeten bedenken.”

“Misschien als je je eens als echte, seksueel actieve vrouw zou gedragen, dat ik weer lol kreeg in die rotfeestjes…”

of:

“Je kunt toch wel zien dat ik verdrietig ben en behoefte heb aan een arm om me heen?”

“Waarom zeg je dat dan niet?”

“Hoe lang zijn we nu verdikkeme al bij elkaar? Als je dat nu nog niet door hebt…”

“Schat, je hoeft het maar te zeggen, en ik ben er voor je.”

“Nee, zoiets moet uit jezelf komen”

“Maar als ik het nou niet zie?”

“Dan leer je dat eindelijk maar eens.”

Hier verwacht de ene partner troost van de ander en verwacht dat deze dat wel uit zichzelf zal doen. De andere partner echter, heeft het niet in de gaten en vraagt om dit aan te geven. Dat weigert de eerste partner weer, waardoor een slachtofferrol ontstaat en de verantwoordelijkheid volledig wordt afgeschoven op de ander.

Of wat te denken van:

Student: “Je ziet er slecht uit, Els. Voel je je wel goed?”

Docent: “Ik ben wat vermoeid, dat is alles.”

Student: “Ja, ik vind het heel moeilijk om deze les op te pikken. Doordat je zo’n uitstraling hebt, maak ik me zorgen over jou en de les. Ik vraag me dan af: kun je alles wel goed overbrengen en missen we nu niet een essentieel onderdeel van de les?”

Een ander voorbeeld:

Docent: “Ik vind dat jullie er wat ongeïnteresseerd bijzitten vandaag; zo heb ik het gevoel dat ik de lesstof niet goed kan overbrengen”

Nog een voorbeeld:

Peter: “Ik vind het leuk om af te dingen, korting te krijgen. Vooral bij auto’s kan dat aardig wat geld besparen en ik vind het nog een leuke sport ook.”

John: “Ja, doordat jij en al die anderen zo afdingen op de prijs, worden de auto’s duurder. De dealers weten dat en ze gooien de prijs omhoog, waardoor ik veel meer moet betalen voor de auto omdat ik niet wil afdingen.”

Peter: “Als je wilt, kun je toch ook afdingen?”

John: “Maar dat wil ik niet.”

Peter: “Je kiest er dus voor om meer te betalen voor een auto dan nodig is?”

John: “Nee, er is voor mij gekozen door anderen, doordat iedereen afdingt, wordt mijn auto duurder”

Peter: “Als ik het goed begrijp, ben ik je eigenlijk geld schuldig…”

Dit was zomaar een aantal voorbeelden. Het nemen van de eigen verantwoordelijkheid is een kunst die je kunt oefenen. Het beste is om klein te beginnen, dicht bij huis en gestaag door te werken totdat je volledig je eigen verantwoordelijkheid neemt voor alles wat je gebeurt. Onderweg kom je waarschijnlijk een aantal obstakels tegen, en de manier waarop je daarmee omgaat, zegt veel over je ontwikkeling op dit gebied. Een aantal obstakels wordt hier beschreven.

VLUCHTEN IN SCHIJNVERANTWOORDELIJKHEID

Er zijn veel mogelijkheden om niet de verantwoordelijkheid te nemen maar wel te doen alsof. Dit gebeurt lang niet altijd bewust. Een van de manieren om te vluchten, is het gebruik van het woord ‘maar’.

“Ik ben bereid om de verantwoordelijkheid te nemen voor mezelf, maar dit is toch te gek!”

“Ik weet dat ik verantwoordelijk ben, maar jij zou ook wel eens…”

“Hoe kan ik nou mijn eigen verantwoordelijkheid nemen wanneer jij je zo gedraagt?”

Een andere vorm van schijnverantwoordelijkheid is het gebruik van ‘slimheden’.

“Ik neem mijn verantwoordelijkheid nu, door te zeggen dat het me niet aanstaat wat jij doet en dat je dat best zou kunnen veranderen.”

Of, nog een hele mooie:

“Ik neem toch de verantwoordelijkheid door jou de schuld te geven?”

MANIPULATIE

Een manier om de verantwoordelijkheid te ontlopen is bepaald gedrag vertonen waarvan je weet dat ‘de ander’ daar gevoelig voor is. Beroemd voorbeeld is het pruilmondje (“Wat is er aan de hand; voel je je wel goed?” “Laat mij maar, er is niets, wees jij nou maar gelukkig”)

Een analogie:

Bij het natuurlijk paardrijden (Natural Horsemanship: Pat Parelli, Monty Roberts, Klaus Hempflinger en anderen) wordt praktisch uitsluitend gebruik gemaakt van lichaamstaal omdat paarden en mensen deze taal kunnen (leren) verstaan en spreken.

Monty Roberts, een paardenfluisteraar, gebruikt een methode die hij de ‘join up’ noemt. Hierbij wordt het paard telkens van de plaats waar hij staat verdreven door de alfamerrie (de baas; in deze methode vervangen door een mens als alfamerrie). Als hij gevlucht is naar een nieuwe plek, wordt hij daar verdreven enzovoort. De alfamerrie (mens of paard) staat en loopt in deze fase continu met het front naar het andere paard gericht, zo rechtop mogelijk en vooral niet aarzelend. Dit is de lichaamstaal van de alfa. Na een tijdje gaat het andere paard zich onderwerpen aan de alfa door zijn hoofd naar beneden te brengen en kauwbewegingen te maken (‘ik ben maar klein en slechts een graseter’). Dit is voor de alfa het teken dat het paard zich heeft onderworpen. Na een tijdje zal zij (de alfa) haar gevoelige kant naar het paard draaien (de flank) en dit is voor het onderworpen paard het teken dat het dichterbij kan komen en vriendjes worden.

Dit stukje lichaamstaal is volledig gebaseerd op instinct en overleving. Het paard (van nature een vluchtdier) maakt ruimte voor de alfamerrie (ook een vluchtdier uiteraard, maar met leiderskwaliteiten. Het vluchten gebeurt uit angst (alfa staat frontaal naar het paard gericht) voor confrontatie. De toenadering gebeurt uit de behoefte om een leider te hebben die tevens toegankelijk is (alfa staat met flank naar het paard) omdat dit bescherming en leiding biedt.

Bovenstaande is manipulatie door lichaamssignalen om te overleven. Wij mensen verstaan deze kunst tot in de finesses! Een lichte frons kan een andere wending aan een gesprek geven. Als je door een donker steegje loopt met je hoofd fier rechtop, een duidelijke richting volgt en je stap is vastberaden dan zul je niet zo snel beroofd worden als wanneer je schichtig om je heen kijkt, aarzelend je richting kiest en wat onvast dribbelt.

Een getrainde, ervaren docent ziet aan de cursisten of het onderwerp hen boeit of niet en past het lestempo aan. Een kind ziet meestal wel aan het gezicht van een ouder of het wel het juiste moment is om zakgeld te vragen.

Glimlach vriendelijk tegen een moeder en haar baby en de moeder zal waarschijnlijk trots zijn en teruglachen. Glimlach tegen een moederwolf en haar welpen en ze zal je waarschijnlijk naar de strot vliegen omdat je je tanden liet zien en zij haar welpen beschermt. Zo leeft iedere soort met eigen codes en signalen.

Compensatiehaar
Met oordelen gaat het net zo: ik neem me vaak voor om niet te oordelen over anderen, maar ik kan het niet laten. Op het moment dat jij binnenkomt (in mijn blikveld, mijn huis, op mijn Facebooktijdlijn, of waar dan ook), tuimelen de oordelen met duizelingwekkende snelheid mijn geest binnen. Wat ik waarneem plaats ik in hokjes.

• Hij staat met de voeten ver uiteen, verspert anderen de weg, gebruikt veel ruimte en maakt veel en hard geluid; zou hij een minderwaardigheidsgevoel hebben?
• Ze ruikt naar Nina Ricci: zou haar smaak van muziek en literatuur net zo zijn?
• Wat een vreemd loopje
• O jee, iemand met een compensatiekapsel… scheer het dan gewoon af, man

Et cetera. (een compensatiekapsel is overigens wat sommige mannen dragen die het vervelend vinden dat ze kaal worden. Ze laten dan het haar aan de zijkanten van het hoofd lang groeien en klappen dat over het kale gedeelte).

Onvoorwaardelijk
Terug naar het wel of niet mogen oordelen. Jarenlang heb ik geprobeerd om mijn oordelen te veroordelen en ze hopelijk uiteindelijk achterwege te laten. Het is mij nog nooit gelukt. Ik was dan ook altijd heel wantrouwend als mensen zeiden: “Ik heb geen oordelen.” Ik geloofde dat niet; volgens mij kon niemand zonder. Het was net zoiets als mensen die zeiden: “Ik heb onvoorwaardelijke liefde”. Die geloofde ik ook niet: vooral niet als ze er achteraan zeiden: “Maar dan moet het wel van twee kanten komen.”

Al die moetens en latens
Uiteindelijk heb ik het maar opgegeven: het lukt me niet om niet te oordelen. Wat ik wel heb ontdekt – en daar ben ik enorm blij mee – is dat ik niets met die oordelen hoef. Ik sta mezelf toe te oordelen. Nu ik mijn oordelen niet meer veroordeel, is het veel rustiger in mijn hoofd en warmer in mijn hart geworden. En dat voelt goed.  Ze zitten me niet meer in de weg, die oordelen. Ik kan nu iemand leuk of niet leuk vinden, vreemd of vertrouwd, aardig of niet aardig… het verschil met eerder is dat ik er geen last van heb (de ander ook niet natuurlijk) en dat  de communicatie prima blijft stromen.

Nu wil ik nog aan de gang met de rest van die enorme rij van moeten doen en laten, de “je moet altijd” en “zorg dat je nooit” … et cetera.

Ik houd jullie op de hoogte.

Het is het geheim van de kok: niemand kent de exacte herkomst, samenstelling en dosering, maar je proeft het er onmiskenbaar in. Het werkt net als met drank in gerechten: het haalt alle smaken omhoog, terwijl je niet precies hoeft te proeven of het nou sherry of port is die in een saus is verwerkt.

 Loempia’s

Lekkere loempia’s zijn het summum van peristaltische communicatie en ik loof een geheim recept uit voor degene die precies weet te vertellen waar de analogie van dit verhaal in de dagelijkse communicatie is terug te vinden… oplossingen kunnen in de reacties: ik reageer alleen als de goede oplossing is gegeven.

Komt ie dan: loempia’s die wat kunnen:

Het recept

Men neme:

• 40 loempiavellen van heel dun deeg (zie plaatje)
• 2 flinke winterpenen
• zichzelf niet te serieus
• 6 tenen knoflook
• 1 ui
• 1/2 prei
• 1 spitskool
• 6 eieren
• sambal, zout, ketjap en een hart vol vriendschap, liefde, warmte of anderszins smaakmakende gevoelens

De bereidingswijze

1. Denk aan mooie dingen en ook aan lieve mensen en dieren terwijl je de peen, kool prei en ui in reepjes snijdt. Snijd dan vriendelijk de knoflook in piepkleine stukjes en voeg dit toe aan de groenten. roerbak de groenten lekker knapperig en niet te gaar en voeg op het laatst ketjap en sambal toe. Laat de groenten goed uitlekken in een vergiet.

2. Klop de eieren los met wat peper, zout, sambal en ketjap en eventueel een scheut water, bak een omelet van het eimengsel en laat die afkoelen waarna je ‘m in reepjes snijdt. Meng de omeletreepjes door het groentenmengsel. Dat ziet er al vrij smakelijk uit. Maak verder op smaak met wat je maar lekker vindt.

In al mijn recepten zit overigens een snoepmarge. Juliëtte en ik hebben dat bedacht omdat we altijd al lopen te graaien voordat het klaar is, en we niet zouden willen dat er tekort is. De snoepmarge houdt in dat je gewoon wat extra van alles toevoegt; gewoon voor de lekker en het gevreet tussendoor.

3. Nu komt het knusse knutselwerk. Leg een flinke eetlepel van het mengsel op een vel deeg.

4. Vouw het deeg om het mengsel zoals op de foto’s hieronder. Maak het deeg nat zodat het vastplakt.

5. Bak de loempia’s in de koekepan, de friteuse of de oven.

Dat is alles. Of je ze nou in de oven of koekepan bakt, of frituurt: ze zijn gewoon enorm lekker, zolang je je liefde maar toevoegt. Als je van vlees of gevogelte houdt, kun je er ook reepjes kip of stukjes ham in verwerken.

    

Stap 1: Eetlepel vulling op een vel deeg

Stap 2: De eerste vouw (is een daalder waard)

 

 

 

 

 

Stap 3: De tweede vouw – op naar de derde!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stap 4: De derde vouw – goed natmaken met water; plakt het mooi vast.

 

Stap 5: De vierde vouw (je verwacht het niet)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stap 6: De vijfde vouw – je hebt nu een soort e-mailicoontje maar dan anders. Hierna verder dichtvouwen en het laatste stukje goed natmaken en vastplakken.

 

 

 

 

 

 

Met 40 stuks kun je wel een weekendje toe, toch?

 

 

 

 

 

Lekker krokant bakken (bijvoorbeeld 4 minuten in de frituur; of 8 minuten als ze bevroren zijn)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze sambal en ketjap gebruik ik meestal. Zelf sambal maken is nog lekkerder natuurlijk … binnenkort een receptje.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

• Vergeven doe je voor jezelf
• Vergeven maakt je vrij
• Vergeven is loslaten

Et cetera

Zo zijn er tientallen kreten te vinden die met vergeven te maken hebben. Maar hoe doe je dat: vergeven? En waarom zou je het doen? En helpt het? Waartegen? Zomaar een paar vragen bij het begrip vergeving.

Makkelijker gezegd dan gedaan

En zoals met zoveel mentale en emotionele kwesties: het is soms lastiger dan het lijkt. “Je moet anderen vergeven” mag dan snel gezegd zijn: het is een ander verhaal om het ook werkelijk te doen. Waarom is het zo moeilijk om de dingen die ons zijn aangedaan in het verleden, of die we onszelf aandoen (jezelf vergeven is ook vergeven) los te laten en ons te richten op wat er nu plaatsvindt? Wat zorgt ervoor dat we vaak blijven vasthouden aan wrok, boosheid, verlangen naar rechtvaardiging, enzovoort? Is het een wraakzuchtige duivel in ons die niet zal rusten voordat degene die we niet kunnen of willen vergeven is gestraft?

Om een antwoord te krijgen op deze en andere vragen omtrent vergeving is het handig als je alle verhalen en verzinsels omtrent het begrip even laat voor wat ze zijn en te kijken naar wat het werkelijk is. En hoe moeilijk het kan zijn om te vergeven: de definitie van vergeving is erg eenvoudig.

Vergeving is besluiten je niet meer bezig te houden
met diegene of datgene waarvoor je vergeving zoekt.

Vergeving of vergelding?

“Dus ik moet me maar gewoon omdraaien en [... dader, ouder, (ex)-partner, kind, werkgever, politicus, wie dan ook ...] lekker laten wegkomen zonder dat hij/zij ooit wordt gestraft?”

Ja.

Anders zoek je geen vergeving maar vergelding.

“En als die ander nou gewoon verder gaat met zijn/haar daden?”

Dat is altijd mogelijk natuurlijk, en als het in je macht ligt om het te voorkomen: doen. Los daarvan heeft het niets met vergeving te maken maar met preventie. Bovendien ben je bezig met wat die ander moet doen of laten, en niet met jezelf. Dat staat lijnrecht tegenover loslaten.

Goeroe’s en wandtegeltwitteraars

“Maar je moet ‘de ander’ toch vol liefde in je hart kunnen sluiten als je hem/haar vergeeft?”

Vergeet voor eventjes alles wat je door de goeroe’s en wandtegeltwitteraars wordt verteld, en gebruik je gezonde emoties: wat wil je precies? Wil je verkering met degene waarvan jij vindt dat ze/hij je verkeerd heeft behandeld? Of wil je verder met je leven, zonder voortdurend met die ander bezig te zijn? Met andere woorden: wil je een roze wolk of je leven terug?

“Kan het niet allebei?”

Wellicht. Maar als dat niet kan, kun je maar beter kiezen. En daarin zit ook een mooie sleutel naar vergeving. In plaats van hopen dat de liefde eindelijk binnenstroomt, ga je actief aan het werk met keuzes maken.

“Nou, leuk zeg. Bedankt dat je het wilt delen. Heb je een concreet stappenplan?”

Laat dat nou net het geval zijn…

Stappenplan

• Schrijf op wat je is aangedaan, door wie, onder welke omstandigheden en wat je er nog meer over kwijt wilt
• Vraag je in gemoede af hoeveel energie, tijd en emotie je daar nog aan wilt besteden
• Kies. Blijf met die ander bezig, of kies ervoor met de rest van je leven verder te gaan en geen aandacht meer aan de ander/diens daad te besteden
• Telkens wanneer je merkt dat je emoties/gedachten afdwalen naar de ander/diens daad, zeg je in gedachten “ANNULEER” of “DELETE” of desnoods “BACKSPACE” (zolang je maar voelt dat je jezelf tot de orde roept) en maak opnieuw de keuze om met de rest van je leven verder te gaan

Een makkie dus?

Bepaald niet. Dit vergt oefening. Mijn ervaring is dat er eerst een hoop onmacht, wrok en nog wat emotionele verstoringen loskomen, pas daarna een beetje rust en nog wat langer daarna meer rust waarna het ineens duidelijk wordt en je de keuze steeds makkelijker kunt maken. Deze ervaring heb ik ook gezien bij de meeste mensen met wie ik deze techniek heb gedaan. Dus nee: niet gemakkelijk.

Maar wel concreet, zodat je houvast hebt en werkelijk iets kunt doen als je de zoveelste scheurkalenderspreuk over vergeving niet meer kunt horen of zien.

De wedstrijd vraagt verhalen van maximaal 1200 woorden met als thema: “2020: eindelijk gaat het goed”.

De sluitingsdatum is op 15 januari, dus ik zou zeggen: klim in de pen en schrijf een mooi verhaal. De 25 beste verhalen worden gebundeld in een (papieren) boek, en voor de winnaar is er een mooie prijs, die erg leuk aansluit bij schrijversambities!

Hier kun je meer informatie vinden: toekomstschrijvers.org

Succes!

Bedankt voor jullie berichten, aandacht en meedenksessies van het afgelopen jaar. Aanvankelijk stond ik enigszins sceptisch tegenover privégebruik van sociale media maar het is me alleszins goed bevallen!

Naast jullie verhalen en dagelijkse uitwisselingen heb ik goede tips mogen ontvangen na een paar ‘durf te vragen’ – tweets. Mooie, ontroerende en lachwekkende plaatjes en filmpjes hebben jullie met me gedeeld en ik met jullie. Regelmatig heb ik een doekje over het beeldscherm moeten halen vanwege de uitgeproeste koffie bij weer zo’n grandioos filmpje. Ik heb wat afgelachen. Ook de scherpte en zachtheid van de pen / het toetsenbord was vaak een bron van plezier en altijd prikkelend voor de geest.

Wanneer ik vastloop met mijn werk – wat regelmatig even gebeurt – helpt het vaak om jullie berichten te bekijken, even in jullie wereld te mogen vertoeven die je aan me toont. Daarna kan ik bijna altijd weer verder. Twitter en Facebook hebben voor mij dankzij jullie een grote meerwaarde.

Dank je wel dus, daarvoor.

Ik wens je een geweldig 2012 toe en verheug me op je komende bijdragen. Tot dan!

Hartelijke groet,

Ed Nissink.

Benodigdheden:
- tarwemeel (biologisch werkt het best)
- water
- geduld
- glazen of plastic pot of maatbeker

De werkwijze is de eerste keer uitgebreid: als het desem eenmaal klaar is, gaat het sneller. Na zeven dagen heb je je eerste ‘starter’ zoals het zuurdesem wordt genoemd.

Dag 1:
Doe 3 eetlepels tarwemeel in een pot of maatbeker en voeg een beetje water toe tot een slap deegje ontstaat.
Zet de pot/maatbeker weg met een vochtige theedoek eroverheen, of een dop/deksel los erop gelegd. Zet het weg op kamertemperatuur; ik heb het in een hoekje van het aanrecht staan.

Dag 2:
Roer het mengsel goed door, voeg 2 eetlepels tarwemeel toe en wat water, meng het tot opnieuw een slap deeg.
Wegzetten met vochtige doek of dop/deksel.

Dag 3:
Als het goed is, begint het deegje al wat te bubbelen en friszuur te ruiken. De geur doet een beetje aan bier denken.
Doorroeren, 2 eetlepels tarwemeel, beetje water; slap deegje maken.
Wegzetten met doek / deksel.

Dag 4:
Idem als vorige dagen en het kan zijn dat je een beetje van het ‘oude’ mengsel moet weggooien, voordat je vers meel en water toevoegt, omdat het anders de pan (pot) uit rijst.

Dag 5:
Idem

Dag 6:
Idem

Dag 7:
Na elke dag meel en water toevoegen en telkens wat ouder mengsel weg te gooien heb je nu een mooi, bruisend mengsel dat lekker fris zuur ruikt. Je desem is klaar.

Brood bakken:

• 125 gram zuurdesem
• 500 gram meel of bloem
• 2 theelepels zout
• 4 eetlepels olijfolie
• ca. 300 ml koud water

1. Verdun zuurdesem met ongeveer de helft van het koude water en voeg het zout toe
2. maak een kuiltje in het midden van de bloem, giet het zuurdesemmengsel erin met de olijfolie en roer goed door
3. voeg al roerend water toe, tot je een stevig, niet meer plakkend deeg hebt
4. Haal het deeg uit de kom en kneed het gedurende 15 minuten stevig op de aanrecht
5. Doe het deeg als een bal terug in de kom (die je hebt ingevet met olie) en laat 2 uur rijzen bij kamertemperatuur
6. smeer een broodblik in met olie, sla het gerezen deeg plat, rol het op en druk het tot in de hoeken van het bakblik
7. laat 3 uur rijzen (soms korter, soms langer; goed kijken hoe hoog het rijst)
8. bak het brood in ca. 45 minuten in het midden van een voorverwarmde oven op 190 graden af

Het brood is gaar als je op de onderkant klopt en een hol geluid hoort. Laat het brood afkoelen op een rek en wikkel het in een theedoek of doe het in een zak.

Het brood is compacter, vullender en steviger dan brood dat met gist is bereid. Daarnaast is het gezonder, goedkoper en smakelijker. Met zuurdesem bakken we hier ook pitabroodjes, oliebollen en pizza’s. Het is even wennen, maar dan heb je geen gist meer nodig.

En de rest van de zuurdesem?

Wat je overhebt, vul je dagelijks weer aan op dezelfde manier als tevoren en dan heb je na 3 dagen weer bruikbaar desem. Als je een tijdje niet wilt aanvullen, kun je zuurdesem een week in de koelkast bewaren zonder aanvullen, en daarna weer verdergaan met aanvullen.

Succes!

We zijn bezig met nieuwe trainingen en workshops. Wil je onderstaande vraag beantwoorden?
Meerdere antwoorden aanvinken is mogelijk.
Op deze manier kunnen we de workshop Lichaamstaal zo goed mogelijk afstemmen op onze cursisten.

Uiteraard is dit vrijblijvend!

Mocht je een suggestie hebben die niet in het rijtje staat, kun je deze mailen naar info@adviesdigitaal.nl
Dan verwerken we deze antwoorden in de resultaten.

Dank je wel voor het meedenken!

Note: There is a poll embedded within this post, please visit the site to participate in this post’s poll.

Aan je ademhaling is een en ander af te lezen. Net als met veel vormen van waarnemen en duiden is het ook hierbij weer zaak dat je uitkijkt niet in de ‘lijstjes’ te vervallen: een opsomming van punten waaraan je zou kunnen zien wat iets betekent. Dat is leuk voor op een verjaardagsfeestje; als tante Jo vertelt dat iemand liegt als hij naar rechtsboven kijkt, of dat iemand afgesloten is als hij zijn armen over elkaar heeft. Maar met gedegen interpretatie heeft het niets van doen.

Dat betekent overigens niet dat alle interpretaties moeilijk moeten zijn, maar dat je jezelf een dienst bewijst als je durft te twijfelen aan wat je waarneemt, altijd de context in acht neemt en de combinatie met andere waarnemingen in je interpretatie meeneemt.

Context is belangrijk
Als je dat in je achterhoofd houdt, en ook op die basis de hieronder gegeven aanwijzingen gebruikt, kun je een hoop waarnemen aan de ademhaling. Het leuke van ademhaling is dat we het allemaal voortdurend doen zolang we in leven (willen) zijn. Het is dus altijd te bestuderen als er iemand in de buurt is die ademt.

Een aantal punten dat je kunt ‘aflezen’ aan de ademhaling is:

• tempo
• diepte
• locatie
• interval
• ritme
• gewicht/souplesse
• verandering

Er zijn meer dingen die je kunt bestuderen, maar met bovenstaande punten heb je al een aardige set waarnemingsaspecten. Het belangrijkste punt is het laatste: verandering. Een snelle ademhaling bijvoorbeeld, betekent nagenoeg niets wanneer het gebeurt bij iemand die voortdurend snel ademhaalt. Zo geldt voor alle punten dat ze op zichzelf niet zoveel betekenen. Het zijn de veranderingen in snelheid, plaats, regelmaat en duur die iets kunnen vertellen over stemming en eventueel volgende acties. In dat licht bezien kan een ademhaling die versnelt duiden op een verandering van waarneming en stemming. Lekker vaag natuurlijk, dus een paar generalisaties zijn wellicht prettig.

Hoog en snel
Een ademhaling die hoog in de borst zetelt en die ook nog eens snel en kort is, zie je vaak bij mensen die van zichzelf beweeglijk, drukker en vaak visueel ingesteld zijn. Het kan enigszins nerveus overkomen, zo’n hoge, snelle ademhaling. Wanneer de adem normaal gesproken rustiger en lager is, en dan ineens omhoog gaat – wat je kunt zien aan de bewegingen van de borstkas – en versnelt, is er meestal sprake van geschrokken zijn of anderszins opwinding. De opmerking “Haal een paar keer diep adem,” is naast “neem een glaasje water” een van de meest gehoorde adviezen wanneer iemand overstuur is. De snelle ademhaling zorgt voor een snelle verplaatsing van zuurstof en de zogeheten vlucht- of vechthormonen (o.a. adrenaline).

Midden en gematigd
De ademhaling die voornamelijk rond het middenrif plaatsvindt en niet te snel of te langzaam gaat geeft ook vaak een balans aan; een letterlijk middelpunt. Vooral wanneer deze vanuit een eerdere hoge/snelle of lage/trage ademhaling komt: dan kan het duiden op het (her)vinden van innerlijke balans. Rustig genoeg, maar ook actief genoeg om in actie te komen; indien nodig. Mensen die veel met praten en luisteren hebben, maken vaak gebruik van deze ademhaling.

Laag en traag
De ademhaling diep onderin de buik die rustig of zelfs traag is wordt vaak in verband gebracht met diepe ontspanning en meestal klopt dat ook. Mensen die deze ademhaling hebben, vooral als deze vanuit een eerdere, snellere en hogere ademhaling komt, zijn meestal wel ontspannen. Andersom werkt overigens ook: haal een aantal keren heel langzaam en diep vanuit de buik adem en je zult merken dat je als vanzelf meer ontspannen wordt.

Wat kun je ermee?
Ogenschijnlijk is het niet zo spectaculair om de ademhaling van mensen waar te nemen. Toch is dit een enorm goed hulpmiddel in gesprekken. Goede verkopers zijn op de hoogte en maken gebruik van deze kennis. Goed waarnemen kun je leren en het kan het verschil maken tussen harmonie of verstoring wanneer je de verschillende manieren van ademhalen en vooral de veranderingen daarin enigszins kunt duiden. Op die manier weet je wanneer je gesprekspartner opwinding (schrik, hebzucht, boosheid, enthousiasme) voelt, en wanneer juist niet. Met een goede timing kun je het gesprek vrij goed sturen, simpel door de ademhaling van je gesprekspartner waar te nemen.

Ook bij het spiegelen van je gesprekspartner kan het rapport snel en eenvoudig worden versterkt door ook de adem (enigszins) te spiegelen.

En uiteraard is het een handig hulpmiddel om te controleren hoe het met je gaat. Meestal weet je dat natuurlijk wel, maar het kan erg verrassend werken wanneer je dacht dat je redelijk ontspannen was en dan ontdekt dat je snel, oppervlakkig en hoog ademt. Je hiervan bewust zijn geeft je tevens de keuze om je ademhaling te reguleren. Zoals gezegd: een paar keer diep ademhalen kan al enorm veel rust brengen, terwijl expres snel en hoger ademen wat meer activiteit kan geven.

Loslaten
Een onderbelicht aspect van ademen is zuchten. Eenvoudig een of meer keren diep zuchten kan een scala aan spanningen laten afvloeien. Als je er een gewoonte van maakt een aantal keren per dag diep en vol overgave te zuchten, zul je merken dat je lijf meer ontspant, soepeler beweegt en adequater reageert. Daarnaast is het gewoon hartstikke lekker om af en toe eens hartgrondig te zuchten, al zal niet iedereen het waarderen wanneer je het doet als iemand anders aan het woord is op dat moment.