De oude manier om deeg te laten rijzen is niet met gist maar met zuurdesem. Een iets andere werkwijze, en het baksel wordt er erg lekker door. Hier volgt de instructie voor het maken van zuurdesem. Eenmaal klaar, kun je het naar believen blijven aanvullen en gebruiken: eindeloos.
Benodigdheden:
- tarwemeel (biologisch werkt het best)
- water
- geduld
- glazen of plastic pot of maatbeker
De werkwijze is de eerste keer uitgebreid: als het desem eenmaal klaar is, gaat het sneller. Na zeven dagen heb je je eerste ‘starter’ zoals het zuurdesem wordt genoemd.
Dag 1:
Doe 3 eetlepels tarwemeel in een pot of maatbeker en voeg een beetje water toe tot een slap deegje ontstaat.
Zet de pot/maatbeker weg met een vochtige theedoek eroverheen, of een dop/deksel los erop gelegd. Zet het weg op kamertemperatuur; ik heb het in een hoekje van het aanrecht staan.
Dag 2:
Roer het mengsel goed door, voeg 2 eetlepels tarwemeel toe en wat water, meng het tot opnieuw een slap deeg.
Wegzetten met vochtige doek of dop/deksel.
Dag 3:
Als het goed is, begint het deegje al wat te bubbelen en friszuur te ruiken. De geur doet een beetje aan bier denken.
Doorroeren, 2 eetlepels tarwemeel, beetje water; slap deegje maken.
Wegzetten met doek / deksel.
Dag 4:
Idem als vorige dagen en het kan zijn dat je een beetje van het ‘oude’ mengsel moet weggooien, voordat je vers meel en water toevoegt, omdat het anders de pan (pot) uit rijst.
Dag 5:
Idem
Dag 6:
Idem
Dag 7:
Na elke dag meel en water toevoegen en telkens wat ouder mengsel weg te gooien heb je nu een mooi, bruisend mengsel dat lekker fris zuur ruikt. Je desem is klaar.
Brood bakken:
- 125 gram zuurdesem
- 500 gram meel of bloem
- 2 theelepels zout
- 4 eetlepels olijfolie
- ca. 300 ml koud water
- Verdun zuurdesem met ongeveer de helft van het koude water en voeg het zout toe
- maak een kuiltje in het midden van de bloem, giet het zuurdesemmengsel erin met de olijfolie en roer goed door
- voeg al roerend water toe, tot je een stevig, niet meer plakkend deeg hebt
- Haal het deeg uit de kom en kneed het gedurende 15 minuten stevig op de aanrecht
- Doe het deeg als een bal terug in de kom (die je hebt ingevet met olie) en laat 2 uur rijzen bij kamertemperatuur
- smeer een broodblik in met olie, sla het gerezen deeg plat, rol het op en druk het tot in de hoeken van het bakblik
- laat 3 uur rijzen (soms korter, soms langer; goed kijken hoe hoog het rijst)
- bak het brood in ca. 45 minuten in het midden van een voorverwarmde oven op 190 graden af
Het brood is gaar als je op de onderkant klopt en een hol geluid hoort. Laat het brood afkoelen op een rek en wikkel het in een theedoek of doe het in een zak.
Het brood is compacter, vullender en steviger dan brood dat met gist is bereid. Daarnaast is het gezonder, goedkoper en smakelijker. Met zuurdesem bakken we hier ook pitabroodjes, oliebollen en pizza’s. Het is even wennen, maar dan heb je geen gist meer nodig.
En de rest van de zuurdesem?
Wat je overhebt, vul je dagelijks weer aan op dezelfde manier als tevoren en dan heb je na 3 dagen weer bruikbaar desem. Als je een tijdje niet wilt aanvullen, kun je zuurdesem een week in de koelkast bewaren zonder aanvullen, en daarna weer verdergaan met aanvullen.
Succes!


Geweldig bedankt voor zuurdesem recept.
Heet dat ook niet : ‘ broederbrood’ ofzo ?
Mijn enige vraag is, kan het ook met volkorenmeel ? Is nóg gezonder….
Met vriendelijke groet,
Myra
Hallo Myra,
Dank voor je reactie. Jazeker: het kan prima met volkorenmeel. Wij doen het altijd op die manier. Je schijnt het ook te kunnen mengen met roggemeel; dat heb ik nog niet geprobeerd. Biologisch volkorenmeel werkt het beste. Als je ook nog bakt met dat meel heb je echt superbrood. Succes!
Hartelijke groet,
Ed.
Hallo Ed,
Erg bedankt voor het recept. Ik heb net voor het eerst de starter gemaakt, dus ik ben erg benieuwd hoe het gaat worden.
In je artikel heb je het er ook over dat je pitabroodjes, oliebollen en pizzadeeg maakt. Heb je hier ook recepten van? Je pitabroodjes zien er namelijk wel erg smakelijk uit!
Mvg,
Chantal
Hi Chantal,
Leuk en spannend! Hopelijk lukt het. Voor pita en pizza kun je een standaardrecept voor brooddeeg gebruiken, en dan vervang je 7 gram gedroogde gist (is gebruikelijk op 500 gram meel) door 125 tot 175 gram starter (18 tot 20 keer zoveel dus als gedroogde gist). Gebruik koud water waardoor de smaak beter wordt en verdubbel ongeveer de rijstijden; dan zit je goed. Het is even zoeken en goed kijken hoe het rijst, maar het kan bijna niet mislukken. Voor oliebollen hetzelfde principe, en dan de hoeveelheid gist ook omrekenen.
Succes en hartelijke groet,
Ed.
Hi Ed,
Nog bedankt voor de info.
Vanochtend heb ik het eerste brood gebakken van mijn zuurdesemstarter. Hij was nog redelijk compact, maar héérlijk van smaak!!
Om te bakken heb ik dit keer een cakeblik gebruikt, zou dit het compacte kunnen verklaren of zou het een andere reden hebben? Ook had ik de eerste dagen ontzettend veel belletjes in de starter zitten, maar door het voeden zitten er (bijna) geen belletjes meer in. Hoort dit zo? De starter ruikt wel goed en bij het maken van het brood is het deeg wel verdubbeld in volume. Het brood heb ik afgebakken op 190 graden in een heteluchtoven met een bakje water voor de vochtigheid.
Hogelijk kun je mijn vragen beantwoorden en als je tips hebt, dan hoor ik dat heel graag.
Mvg,
Chantal
Hallo Chantal,
Dat klopt allemaal hoor: zuurdesembrood is veel compacter; zo te lezen doe je het helemaal goed. Leuk dat het lukt; succes!
Ed.
Hallo!
Hartelijk dank voor het recept voor deze zuurdesem starter!
Ik heb een vraagje: mijn starter ruikt niet naar bier, maar meer naar een hele hele rijpe banaan…. Denk je dat ik beter opnieuw kan beginnen??
Alvast bedankt voor je reactie!
Groet,
Moos
Hallo Moos,
Naar heel rijpe banaan … ik ken het niet, maar ik zou het weggooien en opnieuw beginnen inderdaad: dan weet je het zeker.
Het moet echt friszuur ruiken, niet zoet. Hopelijk lukt de volgende goed!
Succes en hartelijke groet, Ed.